Je hoopt natuurlijk dat hetnooit nodig zal zijn. Maar stel je voor: door een ongeval, beroerte of dementie kun je plots niet meer zelf beslissen over je bankzaken, je huis of zelfs waar je wilt wonen.
Wie neemt dan het roer over? En hoe zorg je ervoor dat hetiemand is die je vertrouwt?
Met een zorgvolmacht bepaal je dat zelf – nu je het nog kunt. Het is een eenvoudig maar krachtigdocument waarmee je rust creëert voor jezelf én voor je naasten. In deze gidsleggen we stap voor stap uit wat een zorgvolmacht is, hoe je er een opstelt, enwaarom het ook voor jou de moeite waard is.
Een zorgvolmacht is eenschriftelijke overeenkomst waarbij je één of meerdere personen aanduidt – dezogenaamde lasthebbers – om jouw belangen te behartigen wanneer je daarzelf niet meer toe in staat bent.
Concreet betekent dit dat je nu beslist wie later mag handelen in jouw naam. Denk aan je partner, een van je kinderen, of een goede vriend. Zij kunnen dan bijvoorbeeld:
• Je bankzaken regelen en rekeningen betalen
• Beslissingen nemen over je woning (verhuur, verkoop)
• Kiezen in welk woonzorgcentrum je verblijft
• Contact houden met artsen en zorgverleners
Het grote voordeel? Jij houdt de controle. Je bepaalt zelf wie je vertrouwt, welke bevoegdheden diepersoon krijgt, en onder welke voorwaarden.
In 2025 werden in België almeer dan 120.000 zorgvolmachten afgesloten – een recordaantal. Vooral in Vlaanderen zijn ze populair: maar liefst 109.539 van die dossiers komen van Vlamingen. Sinds de invoering in 2014 zijn er in ons land al meer dan 712.000 geregistreerd.
Die populariteit is niet toevallig. Steeds meer mensen beseffen hoe belangrijk het is om vooruit te plannen – niet alleen voor zichzelf, maar ook om hun familie te ontlasten.
"Toen mijn moeder dement werd, stonden we machteloos. Haar rekeningen konden we niet betalen, haar appartement niet verkopen. Het duurde maanden voor de vrederechter alles regelde. Had ze een zorgvolmacht gehad, dan was ons veel stress en verdriet bespaard gebleven."
—Els, 52, mantelzorger
Zonder zorgvolmacht komt de vrederechter in beeld. Die zal dan een bewindvoerder aanstellen – iemand die beslissingen neemt over jouw vermogen en soms ook over persoonlijke zaken.
Dit klinkt misschien vergelijkbaar, maar er zijn belangrijke verschillen:
• Je kiest niet zelf wie bewindvoerder wordt – de rechter beslist
• De procedure duurt langer en kost meer (advocaat, rechtbank)
• De bewindvoerder moet jaarlijks verslag uitbrengen aan de rechtbank
• Voor bepaalde handelingen (zoals het verkopen van een woning) is telkens toestemming van de rechter nodig
Met een zorgvolmacht vermijd je deze gerechtelijke procedure én behoud je de regie over je eigen leven.
Een zorgvolmacht is heel flexibel. Je kunt bevoegdheden geven op twee vlakken:
1.Vermogensbeslissingen
• Bankverrichtingen:geld overschrijven, rekeningen openen of sluiten
• Beheer van beleggingen en spaargeld
• Onroerend goed: verhuur, verkoop of schenking van je woning
• Belastingaangiftes indienen
• Erfenissen aanvaarden of verwerpen
2.Persoonlijke beslissingen
• Keuzevan woonplaats: thuis blijven, verhuizen, naar een woonzorgcentrum
• Selectie van artsen en zorgverleners
• Medische behandelingen (binnen bepaalde grenzen)
• Dagelijkse verzorging en persoonlijke levenskeuzes
Let op: voor hoogstpersoonlijke beslissingen zoals euthanasie, huwelijk of orgaandonatie kun je géén volmacht geven. Die beslissingen blijven altijd bij jou – of worden wettelijk geregeld.
In principe kun je iedereen aanduiden als lasthebber. De wet legt geen beperkingen op. Wel is het belangrijk dat het iemand is die je volledig vertrouwt en die jouw waarden en wensen kent.
De meest voorkomende keuzes:
• Je partner – de logische eerste keuze voor veel koppels
• Een of meerdere kinderen – handig als je de taken wilt verdelen
• Een goede vriend of familielid – als kinderen ver weg wonen of niet beschikbaar zijn
• Een professionele bewindvoerder – bijvoorbeeld een advocaat of notaris
👉 Tip voor families met meerdere kinderen:
Je kunt de bevoegdheden verdelen. Bijvoorbeeld: kind 1 beheert de bankzaken, kind 2 neemt beslissingen over de woonplaats. Of je bepaalt dat ze samen moeten beslissen voor grote aankopen. Zo voorkom je discussies later.
Er zijn twee manieren om een zorgvolmacht op te stellen:
Optie1: Zelf opstellen (onderhands)
Je kunt de zorgvolmacht zelf schrijven of een modelformulier gebruiken. Dit is goedkoper, maar vraagt wel wat juridische kennis. De onderhandse akte moet daarna geregistreerd worden via een notaris of bevoegde gemeenteambtenaar.
Optie2: Via de notaris (aanbevolen)
98% van alle zorgvolmachten wordt opgesteld bij de notaris – en dat is niet zonder reden.
De notaris:
• Controleert of je wilsbekwaam bent op het moment van ondertekening
• Zorgt voor een juridisch waterdicht document
• Registreert de volmacht automatisch in het Centraal Register
• Adviseert over specifieke situaties (zoals vastgoed of successieplanning)
De kosten? Reken op ongeveer €400 tot €600 bij de notaris, afhankelijk van de complexiteit. Een onderhandse akte kost ongeveer €25 registratiekosten.
Dit is essentieel: zonder registratie in het Centraal Register voor Lastgevingen (CRL)vervalt je zorgvolmacht automatisch zodra je wilsonbekwaam wordt. En dat is nu net het moment waarop je ze nodig hebt!
Bij een notariële akte gebeurt de registratie automatisch. Bij een onderhandse akte moet je zelf naar de notaris of gemeenteambtenaar om dit te laten registreren.
Je kiest zelf wanneer de volmacht effect heeft:
1. Onmiddellijk – de lasthebber kan meteen handelen in jouw naam, ook al ben je nog volledighelder. Handig als je bijvoorbeeld hulp wilt bij het beheer van je financiën.
2. Pas bij wilsonbekwaamheid – de volmacht wordt pas actief wanneer een arts vaststelt dat je niet meer zelfstandig kunt beslissen. Tot dan behoud je alle bevoegdheden zelf.
De meeste mensen kiezen voor de tweede optie: zo lang mogelijk zelf de touwtjes in handen, maar met een vangnet voor als het nodig is.
Vanaf 1 september 2027 gelden nieuwe regels voor zorgvolmachten. De belangrijkste wijziging: er komt een onderscheid tussen familiale en professionele lasthebbers.
Als je iemand aanduidt met wie je geen nauwe familieband hebt (zoals een advocaat of notaris), dan moet die persoon vanaf 2027 voldoen aan extra vereisten en opleidingen.
Voor de meeste families verandert er weinig: als je je partner of kinderen aanduidt, blijven de huidige regels grotendeels van toepassing.
Klaar om actie te ondernemen? Hier is je stappenplan:
3. Bespreek het met je naasten – Wie zou je willen aanduiden? Zijn zij bereid om deze verantwoordelijkheid op te nemen?
4. Bepaalde bevoegdheden – Welke beslissingen mogen zij nemen? Alleen financieel, of ook persoonlijk?
5. Maakeen afspraak bij de notaris – Neem je identiteitskaart mee en eventueel eenoverzicht van je vermogen
6. Ondertekenen registreer – De notaris zorgt voor de registratie in het CRL
7. Informeer je lasthebbers – Zorg dat zij weten waar het document ligt en wat jouw wensen zijn
Een zorgvolmacht is geen tekenvan zwakte of pessimisme – het is een daad van liefde en verantwoordelijkheid. Je beschermt niet alleen jezelf, maar ook je familietegen een stressvolle en kostbare juridische procedure.
Het mooie is: je kunt de zorgvolmacht altijd aanpassen of intrekken, zolang je nog wilsbekwaam bent. Je bent dus nooit 'vastgeklonken' aan je keuzes.
Heb je vragen of wil je meer weten? Neem contact op met een notaris bij jou in de buurt via notaris.be.
Lukt het even moeiljker qua zorg, voor je geliefde? Check dan ons platform voor hulp.
Je staat er niet alleen voor.
